Erməni Əlifbası, Tanrıdan Bir Baxış

Erməni Əlifbası, Tanrıdan Bir Baxış

Erməni əlifbası, erməni dilinin yazılması üçün hazırlanmış bir yazıdır. Bu əlifba sırası ilə yazılmış yazı sistemi eramızın 5 -ci əsrində hazırlanmışdır və bu gün də istifadə olunur.

Erməni əlifbası nəinki erməni dilinin yazılmasına icazə verdi, həm də erməni xalqının milli kimliyinin qorunmasında həlledici rol oynadı. Ermənilər öz əlifbalarına böyük əhəmiyyət verməyə davam edirlər və bunu 2005 -ci ildə Byurakanda ucaldılmış Erməni Əlifbası Abidəsində görmək olar.

Çoxlarının tanış olduğu Latın əlifbasından fərqli olaraq, erməni əlifbası 39 hərfdən ibarətdir. Əlifba ilk yaradılanda 36 hərfdən ibarət idi, onlardan 7 -si sait, digər 29 samitdir.

Daha sonra daha üç hərf əlavə edildi və nəticədə erməni əlifbası 39 hərfə sahib oldu. Tərcümələrin yazılmasını asanlaşdırmaq üçün bu üç hərf əlavə edilmişdir. Əlavə edilə bilər ki, hərflərin hər birinin ədədi dəyəri var, bu da əlifbanın riyazi hesablamalar və təqvim tarixlərinin qeyd edilməsi üçün istifadə oluna biləcəyini ifadə edir.

Yazılı erməni əlifbasının yaradılmasından sonra az -çox dəyişməz qalsa da, danışan erməni 19 -cu ilə qədər iki fərqli dialektə bölünmüşdü. ci əsr, yəni Şərqi və Qərbi Erməni. Birincisi, 'Rusiya Erməni' olaraq da bilinirdi və sırasıyla Ermənistan və Gürcüstanın paytaxtı İrəvan və Tiflis ləhcələrinə əsaslanır, ikincisi 'Türkiyə Erməni' olaraq da bilinir və dialektinə əsaslanır. İstanbuldakı erməni icması.

Erməni dili öz əlifbasından əvvəldir. Erməni, Hind-Avropa dilidir, Avropa, İran Yaylası və Hindistanın şimalındakı dillərin çoxunu özündə birləşdirən bir dil ailəsidir. Ermənilərin Van Gölü, Sevan və Urmiya ətrafındakı ərazilərə 2 -ci əsrin ikinci yarısında gəlmiş ola biləcəyi ehtimal edilir. nd eramızdan əvvəl minillik. Sonrakı minilliyin ortalarında ermənilər yerli urartları əvəz etdilər.

Bunun sübutu, Böyük Darius kimi də tanınan Əhəməni hökmdarı Darius I tərəfindən sifarişlə yazılmış Behistun Yazısında tapıla bilər. Yazıda Ermənistana məlum olan ən erkən istinad olan 'Armina' və 'Armaniya' adları var.

Behistun kitabəsində Ermənistanın adı çəkilir. ( ाटलिपुत्र)

Erməni əlifbasının yaradılması

Sonrakı əsrlərdə müxtəlif qədim müəlliflər Ermənistanın adını çəkdilər. Ancaq görünür ki, ermənilər özlərinə aid qeydlər yaratmayıblar. Bu günə qədər eramızın V əsrindən əvvələ aid erməni hərfləri olan heç bir sənəd (daş kitabələr, əlyazmalar və ya sikkələrdəki əfsanələr olsun) aşkar edilməmişdir. Digər tərəfdən, eramızdan əvvəl 5-ci əsrdən əvvəlki erməni yazısının mövcudluğu bəzi qədim müəlliflərin əsərlərində təsdiqlənir.

Nümunə olaraq, 1 -ci ilə qədər yaşamış bir Helenist yəhudi filosofu İskəndəriyyəli Filo st eramızdan əvvəl və 1. əsr st eramızdan əvvəl, bunu yazdı Heyvanlar haqqında erməni dilinə tərcümə edildi. Heyvanlar haqqında 2 arasında yaşamış bir Yunan filosofu və tarixçisi Scepsisli Metrodorusun bir əsəri idi nd və 1 st eramızdan əvvəl.

Metrodorus eyni zamanda erməni kralı Böyük Tiqranların yaxın dostu və saray tarixçisi idi, ona görə də erməni əlifbası ilə tanış olardı. Başqa bir nümunə olaraq, Roma Hippoliti, 3 rd eramızın ilahiyyatçısı, ermənilərin özünəməxsus əlifbası olan millətlərdən biri olduğunu yazdı.

Hər halda, erməni əlifbasının yalnız eramızdan əvvəl V əsrdə icad edildiyi düşünülür. Ənənəyə görə, əlifba 405 -ci ildə erməni keşiş, ilahiyyatçı və dilçi Müqəddəs Mesrop Maştots tərəfindən yaradılmışdır. Mesrop eramızın 360 -cı illərində zadəgan ailəsində anadan olub.

Müqəddəs Mesrop Maştots erməni əlifbasını yaratdı. (Taron Saharyan ~ commonswiki / )

Mesropun şagirdlərindən və tərcümeyi -hallarından olan Koryunun sözlərinə görə, müqəddəs yunan, fars və gürcü də daxil olmaqla bir çox dildə sərbəst danışan çoxarvadlı idi. Erməni patriarxı Müqəddəs Nerses I nəzdində Klassik dilləri öyrəndiyi qeyd olunur. Təhsilindən sonra, MS 395 -ci illərdə rahib oldu və daha sonra keşiş təyin edildi.

Mesrop bir neçə monastır qurdu və xristianlığı ölkənin xristianlığın gəlişindən əvvəl Ermənistanda hökm sürən Mazdaizm dini ilə məşğul olan ölkənin ucqar bölgələrinə yaydı. Yeri gəlmişkən, Ermənistan III Tiridatlar dövründə, eramızın 301 -ci ilində, xristianlığı dövlət dini olaraq qəbul edən ilk ölkə hesab olunur.

Mesropun doğulduğu vaxta qədər Ermənistan artıq Xristian dövləti olsa da, ehtimal ki, əhalinin əksəriyyəti yalnız nominal olaraq xristianlar idi. Müqəddəs Kitabı oxuya bilmədikləri üçün bir çox ermənilərin dinləri haqqında məhdud anlayışları var idi. Əlavə olaraq, dil üçün heç bir yazı sistemi olmadığı üçün erməni dilində yazılmış İncillər yox idi.

Yenə də Xristianlıq haqqında məlumat Mesrop kimi kişilər tərəfindən ümumi əhaliyə şifahi şəkildə ötürülə bilər, buna görə də problem həll olunmamış deyildi. Eramızın 387 -ci ilində Ermənistan müstəqilliyini itirdi və o dövrdə bölgənin iki super gücü olan Bizans və Sasani İmperatorluqları arasında bölündü. Bizans və ya Sasani cəmiyyətinə assimilyasiya nəticəsində ermənilərin milli kimliklərini itirəcəyindən qorxurdular. Ona görə də ermənilərin milli kimliyini qorumaq üçün nəsə edilməli idi.

  • Mithra Kultu: Müqəddəs Məbədlər, Vedik Əfsanələr və Qədim Erməni Anlayışı
  • Alimlər qədim Misir dilində ən qədim əlifba astarını deşifr edir
  • Yılan daşları: Rok sənətinin və zəngin irsin simvolu olaraq Ermənistanın Vişap Stelləri

Erməni əlyazması, 5 ci - 6 ci əsr. Erməni əlifbası erməni mədəniyyətini qorumaq üçün yaradılmışdır. (Bogomolov.PL / )

Erməni əlifbasının ixtirası olan bir həll tapan Mesrop idi. Müqəddəs bu işdə Mesropu kansler təyin edən Vramshapuh tərəfindən dəstəkləndi.

Vramshapuh, MS 389 -dan 414 -cü ilə qədər Sasani müştəri kralı olaraq Ermənistanı idarə etdi. Mesropun ənənəvi olaraq erməni əlifbasının "ixtirası" ilə tanınmasına baxmayaraq, qədim mənbələrə görə, Mesropun daha qədim bir erməni yazısını dəyişdirdiyini nəzərə alaraq, onu "yenidən icad etdiyini" söyləmək daha doğru olar. tamamilə yeni bir məktub dəsti yaratmaqdan daha çox itirdi.

Erməni Əlifbası İtirilmiş Yazıdan Yenidən Yarandı?

Hekayənin bir versiyası Koryun tərəfindən verilir. Nağıl Vramshapuhun Daniel adlı bir Suriya yepiskopunun unudulmuş bir erməni yazısı ilə gözlənilməz bir kəşf etdiyi xəbərini alması ilə başlayır. Kral hekayəni kansleri Mesrop və o vaxtkı erməni patriarxı Sahak Partevlə (Ermənistanın İshaqı kimi də tanınır) danışdı.

Erməni əlifbası abidəsinin yanında Vramshapuh və Mesrop Mashtots heykəli. (Yerevantsi / CC BY-SA 4.0

İki adam kəşfin əhəmiyyətini başa düşdü və kralı ssenarini Ermənistana qaytarmaq üçün bir yol tapmağa çağırdı. Buna görə də Vramshapuh, Danielin yaxın dostu keşiş Habelə Vahrij adlı bir adam göndərdi. Habel kralın mesajını alanda dərhal Danielin yanına getdi, ssenarisini dostundan aldı və krala göndərdi.

Koryun, ssenarinin hökmranlığının beşinci ilində Vramshapuha çatdığını iddia edir. Ssenarini gördükdən sonra Mesrop və Sahak kraldan əlifba üzərində sınaq keçirə biləcəkləri kiçik uşaqları istədilər. İki adamın təcrübələrinin uğurlu olduğunu görən padşah əlifbanın bütün krallıqda öyrədilməsini əmr etdi.

İki il əlifbadan istifadə etdikdən sonra Mesrop və Sahak hərflərin erməni dilinin yazılması üçün yetərli olmadığını başa düşdülər. Buna görə də hər iki şəxs məktubların yenilənməsinə və dəyişdirilməsinə ehtiyac olduğuna qərar verdi.

Nə qədər çalışsalar da, Mesrop və Sahak bu vəzifəni yerinə yetirə bilmədilər. Nəhayət, ilahi müdaxilə ilə bir həll tapıldı. Koryunun sözlərinə görə, bir gün Mesrop, müqəddəsə qədim hərflərin dəyişdirilməsində göstəriş verən və ona kömək edən, beləliklə də erməni əlifbasının 36 hərfini yaradan Allahdan bir görüntü aldı.

Erməni əlifbasına təsir

Koryun nağılında, erməni əlifbası Mesropun hərfləri havadan çıxarmadığını göstərən daha qədim bir yazıdan yenidən kəşf edildi. Alimlər bu qədim yazının nə ola biləcəyi barədə fikirlər söyləmişlər. Təkliflərdən biri budur ki, erməni əlifbası orta fars dillərinin yazılması üçün istifadə olunan Pəhləvi yazısına əsaslanır.

Bəzi mənbələr burada göstərilən Pəhləvi yazısının erməni əlifbasına ilham verdiyinə inanırlar. (PawełMM)

Bu yazı Aramic dilindən götürülmüşdür və yeni Zərdüşt dini mətnləri yazmaq, həmçinin mövcud Avestan kitablarını tərcümə etmək üçün istifadə edilmişdir. Ona görə də bu yazı Ermənistanda xristianlığın gəlişindən əvvəl dini kontekstdə işlədilərdi. Erməni əlifbası da Yunan dilinin təsirini göstərir, bu, Xristian kitablarını yazmaq üçün istifadə olunan əlifbalardan biri olduğunu nəzərə alsaq, təəccüblü deyil.

Yunan dilinin təsiri, bəzi erməni hərflərinin yunan hərflərinə bənzəməsi (yalnız vizual olaraq deyil, həm də hərf / səs sırası ilə), saitlər üçün hərflərin olması və yazı istiqaməti, yəni soldan sağa da görünür. . Bundan əlavə, Rufanos adlı bir yunan, erməni əlifbasını yaratarkən Mesrop və Sahak'a kömək etdiyi güman edilir.

Ənənəyə görə Mesropun erməni əlifbasının icadından sonra yazdığı ilk cümlə “Hikməti və göstərişi bilmək; anlayış sözlərini dərk etmək ”. Bu sözlər Əhdi -Ətiq Atalar sözləri kitabından götürülmüşdür. Doğrudan da, Mesropun yeni əlifba ilə etdiyi ilk iş İncili erməni dilinə tərcümə etmək oldu.

Beləliklə, ilk məşhur erməni Müqəddəs Kitabı, "Mesropiya Müqəddəs Kitabı", MS 410-cu ildə hazırlanmışdır. Mesropun tərcümə etdiyi Müqəddəs Kitabın orijinal nüsxəsi sağ qalmamış kimi görünür. "Erməni əlifbasının sağ qalan ən qədim nümunəsi" müzakirə mövzusudur, baxmayaraq ki, bu başlığa bir neçə namizəd var.

Bunlardan biri, məsələn, 'Erməni Quş Mozaikası' üzərindəki erməni yazısıdır. Bu mozaika 1894 -cü ildə Qüdsdə Şam Qapısı və Musrara Məhəlləsi yaxınlığında kəşf edilmişdir. Stilindən və ikonoqrafiyasından mozaika 5 -ə aiddir ci / 6 ci eramızdan əvvəl. Mozaikanın üzərindəki erməni yazısı belədir:

"Adları yalnız Allaha məlum olan bütün ermənilərin xatirəsinə və qurtuluşuna".

Erməni Quş Mozaikası kimi əsərlər erməni əlifbasının hazırlanmasından sonra yaradılmışdır. (Vissarion / )

Eyni dövrə aid erməni yazısı olan digər mozaikalar da Qüdsdə tapılmışdır. Digər bir rəqib, sözdə 'Narses Xaçı', mərkəzində qızıl filigrada qoyulmuş tək qırmızı granatlı gümüş xaçdır.

'Erməni Quş Mozaikası' kimi, 'Narses Xaçı' da 5 -ci ilə aid edilmişdir ci / 6 ci eramızdan əvvəl. Xaç perimetri boyunca yerləşən erməni yazısı belə tərcümə olunur:

"Mən Nerseh Koms günahkar və ləyaqətsiz adam, günahlarımın bağışlanması və ruhlarının rahatlaması üçün P'ar˙akert kəndindəki Müqəddəs Step'anos kilsəsi üçün bu müqəddəs qurtuluş xaçını etdim. atalarımız və atalarımız, erməni evlərinin, kəndlərimizin və Xorxor˙unik ailəsinin firavanlığı və sülhü üçün. "

Mesrop hekayəsinə qayıdan müqəddəs, İncilin tərcüməsində dayanmadı. Növbəti işi bibliya və ədəbi əlyazmaları axtarmaq üçün alimləri Konstantinopolis, İsgəndəriyyə və Romaya göndərmək idi. Gözlənildiyi kimi bunlar erməni dilinə tərcümə edildi.

Mesrop, İncil şərhləri toplusunun yazılması, patristik əsərlərin tərcüməsi və səkkiz tonluq miqyasda liturgik dualar və ilahilərin inşası ilə bağlıdır. Başqa sözlə desək, milli erməni liturgiyasının əsasını qoyan Mesrop idi ki, bu da öz növbəsində ermənilərin milli kimliyini qorumağa xidmət edirdi.

  • Zorats Karer: 7500 illik erməni Stonehenjin İnanılmaz Tarixi
  • Qədim Mesopotamiyada Həyat haqqında məlumat əldə etmək üçün mixi yazının deşifr edilməsi
  • Gegham dağının göy xəritələri: Ermənistanın bənzərsiz qaya sənəti

Mesrop, yeni yaradılmış Ermənistan əlifbasından istifadə edərək İncil əsərlərini erməni dilinə tərcümə etdi. (Fæ / CC BY-SA 4.0 )

Deməyə ehtiyac yoxdur, Mesrop Ermənistanda çox hörmətli bir şəxsdir. Eramızdan əvvəl 440 -cı ildə öldü və cəsədi Aştarak şəhərinin yaxınlığındakı Aragatsotn əyalətinin Oshakan kəndinə aparıldı. Mesropun Oshakanda dəfn edilməsindən üç il sonra, müqəddəsin məzarı üzərində bir kilsə tikildi. Müvafiq olaraq, Müqəddəs Mesrop Mashtots Kilsəsi adlandırıldı.

Kilsə tarixi boyunca bir neçə dəfə zədələnmiş və təmir edilmişdir və mövcud quruluş 1870 -ci illərə təsadüf edir. Müqəddəsin nüfuzu sayəsində kilsə tanınmış bir ziyarət yeridir.

Erməni əlifbasının Mesrop tərəfindən icad edilməsi bu gün də ermənilər üçün böyük qürur mənbəyidir. Bu, erməni əlifbası abidəsinin yaradılmasında aydın görünür. Abidə əslində erməni əlifbasının 39 hərfindən hər biri üçün bir -birindən ibarət 39 nəhəng daş oymasından ibarət bir qrupdur.

Abidə 2005 -ci ildə erməni əlifbasının 1600 -cü ildönümü münasibətilə memar J. Torosyan tərəfindən yaradılmışdır ci Ad günü. Abidə Aragats dağının yamacındakı Byurakan kəndində yerləşir. Oshakandan bir qədər aralıda yerləşdiyinə görə, təkcə erməni əlifbasına deyil, həm də onu yaradan Mesrop Maştotsa bir hörmətdir.


Erməni kilsəsinin tarixi

Erməni kilsəsinin yaranma tarixi Apostol dövrünə təsadüf edir. Tarixi sübutlarla yaxşı dəstəklənən qədim ənənəyə görə, Xristiyanlıq birinci əsrin ikinci yarısında Ermənistanda İsa Məsihin iki şagirdi olan Müqəddəs Taddey (Yəhya 14: 22-24) və Müqəddəs Kitab tərəfindən təbliğ edilmişdir. Bartolomey (Yəhya 1: 43-51). İlk üç əsr ərzində Ermənistanda xristianlıq ağır təqiblər altında gizli bir din idi.

Eramızın 301 -ci ilində, IV əsrin əvvəllərində ermənilər tərəfindən xristianlıq rəsmi olaraq dövlət dini olaraq qəbul edildi. Xristianlığın dövlət dini olaraq təsəvvür edilməsinin o dövrdə bir yenilik olduğunu da xatırlamaq lazımdır.

Erməni Kilsəsinin himayədarı Müqəddəs Qriqori İlluminator və dövrün hökmdarı III Kral Tiridatlar Ermənistanın rəsmi xristianlaşmasında əsas rol oynadı. Xristianlığı rəsmi olaraq qəbul edən ilk xalqın ermənilər olması çox yaxşı tanınmış bir tarixi həqiqətdir. Bu çevrilməni dördüncü və beşinci əsrlərdə Ermənistanda xristianlığın qurumsallaşması və erməniləşdirilməsi prosesi izlədi.

V əsrin hadisələri fərqli bir erməni xristian mədəniyyətinin və şəxsiyyətinin formalaşması üçün çox vacib idi. Bunlardan ən önəmlisi keşiş Mesrob Maşdots və həmyerliləri tərəfindən erməni əlifbasının icad edilməsi idi. Müqəddəs Yazıların, şərhlərin, liturgiyanın, ilahiyyatın və tarixin tərcümələri edildi. Bundan əlavə, V əsr orijinal erməni ədəbiyyatının ilk çiçəklənməsinin şahidi oldu. Bir nümunə Yeznik Koghbatsi ’'nin doktrin əsəridir. Təriqətlərin təkzib edilməsi. 451 -ci ildə Farsa qarşı Avarayr Döyüşü, Vartan Mamigonyanın rəhbərliyi altında ermənilərin məğlubiyyətə uğramasına baxmayaraq, ermənilərin xristian inanclarını tətbiq etmək hüququnu qazanmaları baxımından çox əhəmiyyətli idi.

Erməni əlifbasının icad edilməsi erməni ədəbiyyatının Qızıl Çağına səbəb oldu. Tələbələr, Müqəddəs Kitabı tərcümə etmək üçün hazırlaşmaq üçün Edessa, Qeysəriyyə, Konstantinopolis, Antakiya, İskəndəriyyə və Afinadakı klassik və xristian öyrənmə mərkəzlərinə göndərildilər. 8211Yunan və Latın və#8211in erməni dilinə. Septuagintadan tərcümə olunan İncil bir neçə il ərzində tamamlandı və Patristiklərin əksəriyyəti otuz il ərzində tərcümə edildi, lakin dünyəvi kitabların tərcüməsi də daxil olmaqla bütün proses təxminən iki yüz il davam etdi.

“Holy Translators ” erməni kilsəsində çox hörmətlidir. Tərcümə olunan əsərlərin çoxu o vaxtdan Yunanca və ya Süryani orijinalında itmiş, lakin erməni dilində qorunmuşdur.

Tarix, fəlsəfə, hagioqrafiya, homiliyalar, ilahilər və üzrxahlıq mövzularında əsərlər də daxil olmaqla orijinal əsərlər Qızıl Çağ dövründə də bəstələnmişdir. Sonralar elmlərlə bağlı əsərlər yazıldı. Müharibə və zamanın dağıntıları səbəbindən çox şey itirilmiş olsa da, bu gün bir çoxu Yerevanda və Ermənistanda Matenadaran kitabxanasında (məsələn, Aristotelin əsərlərinin təxminən üç yüz əlyazması var) saxlanılır. Qüds, Venedik və Vyanadakı monastırlar. Belə ki, erməni dövləti siyasi müstəqilliyini itirərkən erməni kilsəsi erməni xalqına güclü milli mədəniyyət bəxş etdi.

Köçəri bir Katolikosat

Müqəddəs Qriqori İşıqlandırıcı erməni kilsəsi iyerarxiyasının təşkilatçısı oldu. O vaxtdan bəri Erməni Kilsəsinin başçılarına Katolikos adı verildi və hələ də eyni adı daşıyırlar. Müqəddəs Qreqori Katolikosatın yeri olaraq Ermənistanda Vagharshapat paytaxtı seçdi. Görmə qabiliyyətinə görə, “Allahın Anası ” (son zamanlarda Müqəddəs Etchmiadzin adını alacaq) adlı kilsənin yanında papa iqamətgahını inşa etdi. 302-ci ildə inşa ediləcək yeni kafedralın yerini tapmaq üçün əlində qızıl çəkiclə göydən enən Tanrının Oğlunu gördü. Ermənistanın siyasi səhnələrini xarakterizə edən davamlı təlatümlər siyasi güc daha etibarlı yerlərə köçdü. Kilsə mərkəzi siyasi hakimiyyətlə birlikdə fərqli yerlərə köçdü.

Beləliklə, 485 -ci ildə Katolikosat yeni paytaxt Dvinə köçürüldü. 10 -cu əsrdə Dvindən Dzoravanka, daha sonra Ağtamara (927), Arginaya (947) və Aniyə (992) köçdü. 1045 -ci ildə Ani və Bagradits Erməni Krallığının süqutundan sonra kütləvi ermənilər Kilikiyaya köçdü. Katolikosat xalqla birlikdə orada məskunlaşdı. Əvvəlcə Thavblourda (1062), sonra Dzamendavda (1072), Dzovkda (1116), Hromklada (1149) və nəhayət yeddi əsr qaldığı Kilikiya Krallığının paytaxtı Sisdə (1293) quruldu. . Erməni Krallığının Kilikiyada süqutundan sonra, 1375 -ci ildə Kilsə milli liderlik rolunu da öz üzərinə götürdü və Katolikos Etnarx (Millət Başçısı) kimi tanındı. Bu milli məsuliyyət Kilsənin missiyasının əhatə dairəsini xeyli genişləndirdi.

Erməni Kilsəsi daxilində iki Katolikosat

Erməni Kilsəsi daxilində iki Katolikosatın, yəni Etchmiadzin Katolikosatı (Bütün Ermənilərin Katolikosu), Etchmiadzin-Ermənistan və Böyük Kilikiya Evi Antelias-Livan Katolikosatının mövcudluğu tarixi şərtlərlə bağlıdır. 10-cu əsrdə, Ermənistan Səlcuqlular tərəfindən viran qaldıqda, bir çox ermənilər öz yurdlarını tərk edərək siyasi, dini və mədəni həyatlarını yenidən təşkil etdikləri Kilikiyaya yerləşdilər. Katolikosat da Kilikiyaya sığındı.

1375 -ci ildə Ermənistan Kilikiya Krallığı məhv edildi. Kilikiya düşmən Səlcuqların, Məmlüklərin və digər işğalçıların döyüş meydanına çevrildi. Bu arada Ermənistan nisbətən dinc vaxt keçirdi. Bir tərəfdən Kilikiyada vəziyyətin pisləşməsi, digər tərəfdən də Ermənistanda artan mədəni və dini oyanış, Ermənistan yepiskoplarının Etchmiadzində Katolikos seçməsinə səbəb oldu. İkincisi, Katolikosatın orijinal oturacağı idi, lakin 485 -ci ildən sonra Katolikosal Bağı kimi fəaliyyətini dayandırmışdı. Beləliklə, 1441 -ci ildə Etchmiadzində Kirakos Virapetsinin simasında yeni bir Katolikos seçildi. Eyni zamanda Krikor Mussapegiants (1439-1446) Kilikiya Katolikosu idi. Buna görə də, 1441 -ci ildən bəri, Erməni Kilsəsində bərabər hüquq və imtiyazlara və müvafiq yurisdiksiyalara malik iki Katolikosat fəaliyyət göstərir. Etchmiadzin Katolikosatının şərəfinin üstünlüyü hər zaman Kilikiya Katolikosatı tərəfindən tanınmışdır.

Ermeni Pravoslav Kilsəsi tarixinin çox hissəsində erməni millətinin sağ qalması üçün bir vasitə olmuşdur. Əslində, erməni dövlətinin olmadığı əsrlər boyu erməni milli şüurunu qoruyan kilsə idi.

Erməni Kilsəsi, sadiqlərinin yerləşdiyi müsəlman imperiyalarının varis olmasında əhəmiyyətli rol oynadı. Bunlardan bəziləri dini mənsubiyyətinə görə bölündüyü üçün, erməni liderləri, əslində, həm də öz cəmiyyətləri üçün siyasi məsuliyyət daşıyırdılar. Erməni Kilsəsi XX əsrdə iki hadisədən çox təsirləndi: 1,5 milyon insanın öldüyü Türkiyədəki soyqırım və yeddi onillik rəsmi ateizmin başlanğıcı olan Şərqi Ermənistanın sovetləşməsi. Soyqırım, Türkiyədə yalnız bir qalıqının qaldığı kilsəni mahiyyət etibarilə dağıtdı. Erməni Kilsəsinin bu dünyada əzab çəkmək fikrinə yanaşma tərzini də çox təsir etdi.

Kilsə erməni diasporasında inkişaf etdi və yeni müstəqillik qazanan Ermənistanda gücünü bərpa etdi (1990 ’s).


Erməni əlifbasının yaradılması

Mesrop Maştots MS 362 -ci ildə Ermənistanın Hatsekats kəndində anadan olub.

Erməni katolikosu Sahak Partev Maştotsa yeni erməni əlifbası yaratmağı tapşırdı.

O vaxta qədər erməni dilinin əksər yazılı variantları yunan dilində idi.

Mesrop Maştots - Erməni əlifbasının yaradıcısı

Əlifba Astvats (Tanrı mənasını verir) kimi A hərfi ilə başlayır. və Qristos (Məsih deməkdir) olaraq Q ilə bitir. Ancaq sonradan daha üç məktub ortaya çıxdı.

  1. y (yev). Bu əslində ‘ və ” mənasını verən bir birləşmədir. Yalnız kiçik miqdarda istifadə olunur. Baş hərflərdən istifadə edərkən iki hərf kimi yazılmalıdır- ԵՎ. Başlanğıcda "ev" sözünün ortasında "ev" tələffüz olunur.
  2. . Şərq erməniləri sözlərin əvvəlində "Ո" (vo) əvəzinə "o" kimi tələffüz edilməli olduğu zaman istifadə edirlər. Qərb erməniləri ümumiyyətlə sözlərin ortasında istifadə edirlər.
  3. Sonuncusu ֆ (F) dir.

Erməni əlifbasında əvvəlcə 36 hərf var idi. 10-12-ci cc-ə üç hərf, cəmi 39 hərf əlavə edildi.

Əlifbanın orijinal 36 hərfi 9 hərfdən ibarət 4 cərgədə idi.

Lakin Ermənistan ərəb rəqəm sistemini qəbul etməmişdən əvvəl hər hərf bir rəqəmi təmsil edirdi.

Hərflərin birinci sırası 1-9 rəqəmləri, ikinci sıra 10-90-cı illər, üçüncü sıra 100-900-lər və dördüncü sıra 1000 -9000 üçün idi.

Beləliklə, köhnə erməni dilindəki hərflər 1996 -cı ili təmsil edir.

Bu say sistemini həm Ermənistandakı köhnə abidələrdə, həm də bir neçə müasir abidədə (məsələn, Matenadaran) yaza bilərsiniz.

Əlavə olaraq əlifbadan istifadə edərək erməni dilində ilk cümlə belədir:

“ Bilin ki, hikmət və göstəriş anlayış sözlərini qəbul edir. ” (Mesrop Mashtots)

Müqəddəs Mesrobdan əvvəl Erməni Əlifbası: Yepiskop Daniel Scriptinin Sirri

Eramızın 301 -ci ildə Ermənistan Krallığı Xristianlığı rəsmi din olaraq qəbul edən dünyada ilk dövlət oldu.

Eramızın 387 -ci ilində Ermənistan tarixinin çətin bir dövrünə qədəm qoydu. Fars və Bizans ölkəni parçalamaq üçün sui -qəsd qurduqları üçün Ermənistan müstəqilliyini itirirdi. Xristianlıq farsların təsir etdiyi Ermənistanın bir hissəsində azalmağa başladı. Bir çox əyalətdə insanlar bütpərəstlik ənənələrini canlandırdılar.

O vaxt Mesrob Mashtots, paytaxt Vagharshapatdakı kral sarayında katib və tərcüməçi vəzifəsini tuturdu. İbtidai təhsilini Tarondakı bir Yunan məktəbində aldı. Yunan, Fars və Süryani dillərini də mükəmməl bilirdi.

Müqəddəs Mesrobun tərcümeyi -halı Koryun, St Mesrob'u cəsur bir döyüşçü və istedadlı bir idarəçi olaraq təsvir etdi. Həm döyüş sənətlərini yaxşı bilməsi, həm də şəxsi bacarıqları ilə məhkəmədə hörmət qazandı.

Maştotsun ermənilər üçün ayrı bir əlifba yaratmaq təşəbbüsünə səbəb iki narahatlıq idi.

Birincisi, ermənilər Müqəddəs Kitabı yunan və ya suriya dilində oxuya bilmədilər. O dillərdəki moizələri də anlaya bilmədilər. Bu, kəndlərdə xristian inancının aşınmasını sürətləndirən bir amil idi.

İkinci amil, Suriyada ruhanilərin və farspərəst feodalların Ermənistandakı rolunun güclənməsi səbəbindən yenidən mədəni assimilyasiya təhlükəsi idi. Müstəqilliyi nəzərəçarpacaq dərəcədə aşınan bir krallıq idi.

Müqəddəs Mesrob təxminən 395-ci ildə kral sarayını müvəqqəti olaraq Ermənistanın Syunik əyalətinə (indiki Ermənistanın ən şərq əyaləti) və qonşu Goghtan rayonuna (indiki Naxçıvan) gedərək müvəqqəti olaraq tərk edərkən başa düşdü. , Azərbaycan Respublikası).

Paytaxt Vagharshapat'a qayıtdıqdan sonra Mesrob Maştots, Müqəddəs Mesroba tam dəstək verən Erməni Kilsəsinin başçısı Katholikos Sahak Partev (AD 338 - 439) ilə görüşdü.

Sahak Partev, Amaras Manastırının qurucusu Maarifçi Müqəddəs Qriqori ailəsindən idi. Erməni əlifbasının həmmüəllifidir. Müqəddəs Mesropda olduğu kimi, Erməni Kilsəsi də Sahak Partevi kanonlaşdırdı və ermənilər tez -tez Böyük Sahak adlandırırlar.

Erməni Kilsəsinin Maştotsun təklifini rəsmi olaraq təsdiqləməsi Kral Vramshapuhun Mesopotamiya səfərindən paytaxta qayıtması ilə üst -üstə düşdü. Orada erməni monarxı Aelia Eudoksiyanın (e.ə. 404 -cü ildə vəfat etmiş) Müqəddəs Con Krizostomun sürgünü ilə bağlı bir mübahisəyə vasitəçilik etməyə çalışdı. Bizans İmperatoru Arkadiusun imperatriça yoldaşı.

Orta əsr müəllifləri Mesopotamiyada olarkən Kral Vramshapuhun Edessa yepiskopu Danielə məxsus olan köhnə bir erməni yazısının mövcud olduğunu öyrəndiyini bildirir. Kral sinodun qərarından xəbər tutdu. Daha sonra, Daniel Mashtots və St. Sahak tərəfindən yoxlanılması üçün kral sarayına Danielin məktublarından bir nümunə gətirmək üçün etibarlı adam Vahrich Khadunini Mesopotamiyaya göndərdi.

Danielian yazısının mənşəyi, heç bir nümunəsi sağ qalmadığı üçün sıx bir akademik müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Koryun və Movses Xorenatsidən və digər müəlliflərdən ssenarinin erməni dilinə uyğunlaşdırıldığı məlumdur. Hərflərin düzülüşü də Yunan əlifbasının qaydasına uyğun idi. Müqəddəs Mesrobun yaratdığı üç əlifbanın hamısı üçün istifadə etdiyi model.

Danielian yazısının mənbəyi ilə bağlı ən çox yayılmış hipotez, onun daha əvvəlki bir erməni yazı sistemini təmsil etdiyini irəli sürür. Semit xəttatlıq əsasını təşkil edirdi. Ancaq qədim zamanlarda əsas çatışmazlığı - ermənilərin fonetik quruluşunu düzgün əks etdirə bilməməsi səbəbindən tərk edilmişdi. Və ya alternativ olaraq, dövlətin yayılmasına və populyarlaşmasına dəstək verməməsi səbəbindən unuduldu.

Müqəddəs Mesrobun şagirdi Koryun, Danielian yazısı Ermənistana gəldikdə, tərbiyəçisinin gecikmədən məktublardan istifadə etməyə başladığını izah edir.

Lakin, Danielian yazı sisteminin özünəməxsus qüsurları Müqəddəs Mesrobun tədris və tərcümə səylərini məhsuldar etdi.

Yepiskop Danielin ssenarisi ilə iki il mübarizə apardıqdan sonra Müqəddəs Mesrob, Mesopotamiyaya öz səyahətində Ermənistanı tərk etdi. Daha sonra Edessa və Samosata şəhərlərində Yunan və Suriyalı ritoriklərdən rəhbərlik axtarmağa başladı.

Və eramızın 406 -cı ilində Samosatada idi, dövrünün ən ağıllı insanları ilə bir çox müzakirələrdən və məsləhətləşmələrdən sonra Müqəddəs Mesrob erməni əlifbasının son versiyasını ortaya qoydu. Orta əsr tarixçiləri heç vaxt bu hadisəni ilahi iradənin ifadəsi kimi təsvir etməmişlər.

Erməni əlifbası abidəsi

Erməni əlifbası abidəsi

Erməni əlifbası abidəsi Mesrop Maştots tərəfindən əlifbanın yaradılmasına həsr edilmişdir. 2005 -ci ildə Aragats dağının şərq yamacında, Artaşavan kəndində inşa edilmişdir.

Erməni hərfləri ilə daşdan oyulmuş 39 heykəldən ibarətdir. Məşhur memar Jim Torosyanın planına görə, abidə erməni əlifbasının yaradılmasının 1600 -cü ildönümünü qeyd etmək üçün qoyulmuşdur. Həm də onun tərəfindən hazırlanmışdır.

Parkda məktublardan başqa başqa heykəllər də var. “Tumanyan qəhrəmanları ilə ”, “ İşıqlandırıcıya Qreqoriya ”, “Harfların Yaradılması, 405 ”, “Xaçatur Abovyan ” və “Mkhitar Gosh ”.

Abidədən bir az yuxarı qalxsanız, çarmıxa çəkildiyi zaman İsa Məsihin yaşını simvolizə edən 33 metr yüksəklikdəki xaç görərsiniz. Xristian Ermənistanının yaşını simvollaşdıran 1711 böyük və kiçik metal xaçdan ibarətdir.

ERMƏNİ DİLİ

Erməni dili üç mərhələdən ibarətdir.

Hamısı dilin təbii təkamülünün nəticəsidir.r:

Birincisi

Klassik erməni və ya “Grabar ”. V -XIX əsrlərdə ermənilər bundan istifadə ediblər.

İran dillərindən götürülmüş “ kitab dilidir ” (orta əsrlərdə elmi dil). Erməni kilsəsi hələ də bundan istifadə edir.

Bu dövr dini əsərlərlə çox zəngin idi. böyük bir nümunə İncilin tərcüməsidir. Dilin gözəlliyi və mükəmməlliyi səbəbindən “Transferlər Kraliçası ” adlanır. Həm də mətnə ​​sadiq olması səbəbindən.

İkincisi

Orta erməni. 11-15 -ci əsrlərdə istifadə edilmişdir.

Bu, ölkənin xalq dili idi. Tədricən yazılı formanı əvəz etdi. Orta erməni də XIX əsrdə ədəbi dilə çevrildi.

Üçüncüsü

Müasir Erməni və ya “Aşkharabar ” 19 -cu əsrdə başlamışdır. İki filialı var:

İrəvan ləhcəsinə əsaslanan Ermənistanda danışılır.
1915 -ci il soyqırımından sonra diaspor tərəfindən Konstantinopol ləhcəsinə əsaslanaraq danışılır. İndi qərb erməniləri bundan istifadə edirlər.

Erməni Hind-Avropa dil ailəsinin müstəqil bir qolunu təşkil edir. Erməni ən çox yunana bənzəyir. Bununla birlikdə, Puşto və Fars kimi Hind-İran dillərindən çoxlu sözlər götürmüşdür. Əslində, təsnifatının ən erkən dövrlərində insanlar çox sayda İran krediti sözünə görə erməni dilini İran dili hesab edirdilər.

Erməni səs sistemi Hind-Avropa dillərinə xasdır. O var ejektiv səslər. Ejektivlər, havanı çıxarmaq üçün səs tellərindən (ağciyərlərdən deyil) istifadə edərək edə biləcəyiniz səslərdir. Erməni dilində yeddi nominal iş var. Dil tək və cəm olmaqla iki rəqəmi fərqləndirir.

Bundan əlavə, erməninin qrammatik cinsi yoxdur. Müəyyən olmayan məqalənin mövqeyi Şərqi və Qərbi Erməni arasında dəyişir. Şərq çeşidində isimdən əvvəl, Qərbdə isimdən sonra gəlir.

Hər fel kökünün əsas adlandırılan iki forması vardır. Biri sadə keçmiş zaman və keçmiş iştirakçı üçün. The other for all other tenses, moods, and participles. Word order in Armenian is subject-verb-object.

In Armenian, though, the subject of the sentence usually comes in front of the verb or action. For example, “I like food” would be “I food like”.

There is also the double negative in the language.

So, “Nobody came” would be “Nobody didn’t come”.

Today about six million people speak Armenian, although the total population of the Republic of Armenia is only 3 million (94 % are ethnic Armenian). Thus, nearly half of Armenian speakers today live outside their historic homeland, mostly in Iran (370,000), Syria (299,000), Lebanon (235,000), Egypt (100,000), and the United States (175,000).

The creation of the Armenian alphabet was a very important event for Armenians. It was the key that allowed Armenians to preserve their culture and şəxsiyyət. Therefore, they had an exceptional longevity while others disappeared.


The Armenian name of the Lord

The earliest attestation of the sign has been found on petroglyphs in Metsamor, Armenia (see pictures below) and has been dated to 3.000 BCE. The sign itself was known for it’s use by Mithraic priests in pre-Christian Armenia. Later, during the creation of the Armenian Alphabet (405 A.D.), Mesrob Mashtots incorporated it into the Armenian alphabet and gave it a sacred place as the 7th letter of the alphabet. As such it was adopted by the Armenian Church and to date can be admired on top of the altars of Armenian Churches. Its significance to the Church is well explained by the following article.

Sign on a marble Khatchkar (Cross Stone) in the Holy Etchmiadzin.

If you walk into any given Armenian Orthodox Church, you may notice something over the altar, or at least most of them. You may either see the single letter ‘Eh’ (Է) directly at the top, such as the picture to the left demonstrates, or you may see the words ‘Asdvadz Ser Eh’ (in Armenian letters) with the English translation ‘God Is Love’ following it. In the case of the latter, the letter ‘Eh’ (Է) is still directly above the altar.

What is so special about the letter ‘Eh’ (Է) that it deserves such a prominent place over the church altar? First, let’s look at its meaning. In the phrase ‘God is Love’, the word for is is ‘eh’, thus, ‘Asdvadz Ser Eh’ (transliteration: ‘God Love Is’). So, the letter/word ‘Eh’ (Է) literally means ‘is’ or ‘he is’, which , to those familiar with the Old Testament, may sound like a reference to God Himself.

In Exodus chapter 3, the prophet Moses encountered God in the burning bush. As God was instructing Moses to deliver His people from Egypt, Moses asked, “If I come to the

Altar of the Armenian Church of the Forty Martyrs, Aleppo

Israelites and say to them, ‘The God of your ancestors has sent me to you,’ and they ask me, ‘What is his name?’ what shall I say to them?” God said to Moses, “I am who I am.” He said further, “Thus you shall say to the Israelites, ‘I am has sent me to you.’

God told Moses that His name is ‘I am’, or technically ‘Is’, or ‘He Who Is’. Thus, God is a being who just IS, and it is only the eternal God who can call Himself by this name. In Armenian, it is the letter/word ‘Eh’ (Է) that serves as the name for ‘I am’ or ‘he is’, and just as Moses realized the ‘Eh’ (Է) to be dwelling in the burning bush, so too does the Armenian Church realize that God (Eh) dwells at the church altar.

Furthermore, ‘Eh’ (Է), when pronounced, makes the sound of a breath, and so the idea of God being the breath of life is attached to this letter. Also, the letter ‘Eh’ (Է) happens to be the 7th letter of the Armenian alphabet. Symbolically, 7 is known as the number of perfection, or completion. Throughout the Bible, the number 7 is attributed to several acts of God, and to God Himself, so the letter ‘Eh’ (Է) takes on even further significance.Thus, for the Armenian Church, the letter ‘Eh’ (Է) and its meaning is considered to be Holy. It is not only symbolic, but ‘Eh’ (Է) is the name of God.

Another interesting fact in the Armenian alphabet, only the letter Է (Ē) can be added as a prefix or a suffix and form a new word. There is no other letter that can be applied in such manner according to the rules of Armenian grammar. Therefore, Է (Ē), is not only a simple letter or a character, but is also a Word in and of itself.

Etymology according to Wikipedia: Old Armenian է (ē), from Proto-Indo-European *h₁es- (“to be”).

Armenian letter Է (Ē) found in Metsamor (3,000 BCE) Sketch of the Armenian letter Է (Ē) found in Metsamor (3,000 BCE)

Məzmun

Mesrop Mashtots was born in a noble family ("from the house of an azat" according to Anania Shirakatsi) in the settlement of Hatsekats in Taron [8] (identified as the village of Hac'ik in the Mush plain), [9] and died in Vagharshapat. He was the son of a man named Vardan. [10] Koryun, his pupil and biographer, tells us that Mashtots (in his work he does not mention the name Mesrop) received a good education, and was versed in the Greek and Persian languages. [8] On account of his piety and learning Mesrop was appointed secretary to King Khosrov IV. His duty was to write in Greek and Persian characters the decrees and edicts of the sovereign.

Leaving the court for the service of God, he took holy orders, and withdrew to a monastery with a few chosen companions. There, says Koryun, he practiced great austerities, enduring hunger and thirst, cold and poverty. He lived on vegetables, wore a hair shirt, slept upon the ground, and often spent whole nights in prayer and the study of the Holy Scriptures. This life he continued for a few years.

Armenia, so long the battle-ground of Romans and Persians, lost its independence in 387, and was divided between the Byzantine Empire and Persia, about four-fifths being given to the latter. Western Armenia was governed by Byzantine generals, while an Armenian king ruled, but only as feudatory, over Persian Armenia. The Church was naturally influenced by these violent political changes, although the loss of civil independence and the partition of the land could not destroy its organization or subdue its spirit. Persecution only quickened it into greater activity, and had the effect of bringing the clergy, the nobles, and the common people closer together. The principal events of this period are the invention of the Armenian alphabet, the revision of the liturgy, the creation of an ecclesiastical and national literature, and the readjustment of hierarchical relations. Three men are prominently associated with this work: Mesrop, Patriarch Isaac, and King Vramshapuh, who succeeded his brother Khosrov IV in 389. In 394, with the help of blessing of Armenia's Catholicos, Sahak Partev, Mesrop set out on a mission of spreading the word of God to a pagan or semi-pagan people.

Mesrop, as noted, had spent some time in a monastery preparing for a missionary life. With the support of Prince Shampith, he preached the Gospel in the district of Goghtn near the river Araxes, converting many heretics and pagans. However, he experienced great difficulty in instructing the people, for the Armenians had no alphabet of their own, instead using Greek, Persian, and Syriac scripts, none of which was well suited for representing the many complex sounds of their native tongue. Again, the Holy Scriptures and the liturgy, being written in Syriac, were, to a large extent, unintelligible to the faithful. Hence the constant need of translators and interpreters to explain the Word of God to the people.

Mesrop, desirous to remedy this state of things, resolved to invent a national alphabet, in which undertaking Isaac and King Vramshapuh promised to assist him. It is hard to determine exactly what part Mesrop had in the fixing of the new alphabet. According to his Armenian biographers, he consulted Daniel, a bishop of Mesopotamia, and Rufinus, a monk of Samosata, on the matter. With their help and that of Isaac and the king, he was able to give a definite form to the alphabet, which he probably adapted from the Greek. Others, like Lenormant, think it derived from the Avestan. Mesrop's alphabet consisted of thirty-six letters two more (long O and F) were added in the twelfth century.

Medieval Armenian sources also claim that Mashtots invented the Georgian and Caucasian Albanian alphabets around the same time. Most scholars link the creation of the Georgian script to the process of Christianization of Iberia, a core Georgian kingdom of Kartli. [11] The alphabet was therefore most probably created between the conversion of Iberia under King Mirian III (326 or 337) and the Bir el Qutt inscriptions of 430, [12] contemporaneously with the Armenian alphabet. [13]

The first sentence in Armenian written down by St. Mesrop after he invented the letters is said to be the opening line of Solomon’s Book of Proverbs:

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ:
Čanačʿel zimastutʿiwn ew zxrat, imanal zbans hančaroy.
«To know wisdom and instruction to perceive the words of understanding.»

The invention of the alphabet around 405 was the beginning of Armenian literature, and proved a powerful factor in the upbuilding of the national spirit. "The result of the work of Isaac and Mesrop", says St. Martin, [15] "was to separate for ever the Armenians from the other peoples of the East, to make of them a distinct nation, and to strengthen them in the Christian Faith by forbidding or rendering profane all the foreign alphabetic scripts which were employed for transcribing the books of the heathens and of the followers of Zoroaster. To Mesrop we owe the preservation of the language and literature of Armenia but for his work, the people would have been absorbed by the Persians and Syrians, and would have disappeared like so many nations of the East".

Anxious that others should profit by his discovery, and encouraged by the patriarch and the king, Mesrop founded numerous schools in different parts of the country, in which the youth were taught the new alphabet. It is historically proven, that Saint Mesrop himself taught in Amaras monastery of Artskah region of Armenia (located in contemporary Martuni region of unrecognized Nagorno-Karabakh Republic). [ sitata ehtiyac var ] But his activity was not confined to Eastern Armenia. Provided with letters from Isaac he went to Constantinople and obtained from the Emperor Theodosius the Younger permission to preach and teach in his Armenian possessions. Having returned to Eastern Armenia to report on his missions to the patriarch, his first thought was to provide a religious literature for his countrymen. Having gathered around him numerous disciples, he sent some to Edessa, Constantinople, Athens, Antioch, Alexandria, and other centres of learning, to study the Greek language and bring back the masterpieces of Greek literature. The most famous of his pupils were John of Egheghiatz, Joseph of Baghin, Yeznik, Koryun, Moses of Chorene, and John Mandakuni.

The first monument of this Armenian literature is the version of the Holy Scriptures. Isaac, says Moses of Chorene, made a translation of the Bible from the Syriac text about 411. This work must have been considered imperfect, for soon afterwards John of Egheghiatz and Joseph of Baghin were sent to Edessa to translate the Scriptures. They journeyed as far as Constantinople, and brought back with them authentic copies of the Greek text. With the help of other copies obtained from Alexandria the Bible was translated again from the Greek according to the text of the Septuagint and Origen's Hexapla. This version, now in use in the Armenian Church, was completed about 434.

The decrees of the first three councils — Nicæa, Constantinople, and Ephesus — and the national liturgy (so far written in Syriac) were also translated into Armenian, the latter being revised on the liturgy of St. Basil, though retaining characteristics of its own. Many works of the Greek Fathers also passed into Armenian. The loss of the Greek originals has given some of these versions a special importance thus, the second part of Eusebius's Chronicle, of which only a few fragments exist in the Greek, has been preserved entirely in Armenian. In the midst of his literary labors Mesrop revisited the districts he had evangelized in his earlier years, and, after the death of Isaac in 440, looked after the spiritual administration of the patriarchate. He survived his friend and master by only six months. The Armenians read his name in the Canon of the Liturgy, and celebrate his memory on 19 February.

Saint Mashtots is buried at a chapel in Oshakan, a historical village 8 km (5.0 miles) southwest from the town of Ashtarak.

Saint Mesrop is listed officially in the Roman Martyrology of the Roman Catholic Church his feast day is February 17.

Virtually every town in Armenia has a street named after Mashtots. In Yerevan, Mashtots Street is one of the most important in the city center, which was previously known as Lenin Street (Lenin Prospect). There is a statue to him at the Matenadaran, one at the church he was buried at in Oshakan village, and one at the monument to the alphabet found on the skirts of Mt. Aragats north of Ohanavan Village. Stamps have been issued with his image by both the Soviet Union and by post-Soviet Armenia.

The Order of St. Mesrop Mashtots, established in 1993, is awarded for significant achievements in economic development of the Republic of Armenia or for accomplishments, such as in science, culture, education or public service, and for activities promoting those fields.

Mashtots also produced a number of liturgical compositions. Some of the works attributed to him are: «Մեղայ քեզ Տէր» (Meġay k’ez Tēr, “I have sinned against you, Lord”), «Ողորմեա ինձ Աստուած» (Voġormea inj Astuac, “Have mercy on me, God”), «Անկանիմ առաջի քո» (Ankanim aṙaǰi k’o, “I kneel before you”) and «Ողորմեա» (Voġormea, “Miserere”), all of which are hymns of repentance. [ sitata ehtiyac var ]


How Armenia &ldquoInvented&rdquo Christendom

ONLY A WEEK PRIOR TO HIS ATTACK on Poland in September, 1939, Adolf Hitler reportedly delivered a secret talk to members of his General Staff, urging them to wipe out the Polish race. “After all,” he argued, “who remembers today the extermination of the Armenians?”

Hitler was referring to the genocide of nearly 1.5 million Armenian Christians at the hands of Ottoman Turks from 1915 to 1923 in what is now eastern Turkey. Turkish authorities deny the atrocities ever took place, but the story of bloodbath in Armenia is one of the well-documented tragedies of our time.

Still, it’s unfortunate that Armenia (today located directly east of Turkey and west of the Caspian Sea) is now known for this story above any other. It says nothing about the people of Armenia, or the part they have played in global Christianity. For contribute they did, in a manner that might surprise even a seasoned church historian.

Tortured for Christ

No man has more stature in the Armenian church today than Gregory the Illuminator. While not the first to bring Christianity to Armenia, Gregory is, at least in the minds of Armenians, the nation’s spiritual father and the people’s patron saint.

Born into a wealthy family around 257, Gregory nevertheless had a rough beginning—his biographer, Agathangelos, tells us Gregory’s father murdered the Armenian king and paid for it with his life. But the boy was rescued from the chaos following the murder, and his new guardians raised him as a Christian in Cappadocia (east-central Turkey). There, according to Agathangelos, Gregory “became acquainted with the Scriptures of God, and drew near to the fear of the Lord.”

When Gregory’s tutors told him of his father’s wickedness, Gregory approached the murdered king’s son, Tiridates, to offer his service (all the while concealing his identity). Tiridates accepted Gregory’s offer, but when Gregory refused to worship Anahit, an idol the king had raised in gratitude for military successes, Tiridates became furious: “You have come and joined us as a stranger and foreigner. How then are you able to worship that God whom I do not worship?”

Tiridates tortured Gregory, hanging him upside-down and flogging him, then fastening blocks of wood to his legs and tightening them. When these tactics failed, he tried even more gruesome measures. Still the saint refused to bow the knee. Tiridates then learned that Gregory was the son of his father’s murderer, and he ordered that the missionary be thrown into a “bottommost pit” filled with dead bodies and other filth. There Gregory sat for 13 years, surviving only on bread a widow threw down each day after receiving instruction to do so in a dream.

Converting the King

At about this time a beautiful woman named Rhipsime arrived in Armenia, fleeing an enforced marriage to the Roman emperor Diocletian. Tiridates took a liking to her too, and took her forcibly when she refused to come to him. But “strengthened by the Holy Spirit,” she fought off his advances and escaped. Furious, Tiridates ordered her execution, and that night Rhipsime burned at the stake. Her abbess Gaiane soon followed her in death, along with 35 other companions.

The king, still lusting after Rhipsime, mourned her death for six days, then prepared to go hunting. But God visited on him a horrible punishment—Agathangelos calls it demon possession—reducing him to insanity and throwing his court into chaos. Tiridates’ sister had a vision to send for Gregory, imprisoned so long ago. People laughed at the idea Gregory might still be alive, but recurrent visions finally convinced a nobleman, Awtay, to visit his pit. Astonished to find the missionary living, Awtay brought him to meet the king, who was feeding with swine outside the city.

Tiridates, along with other possessed members of his court, rushed at Gregory. But Gregory “immediately knelt in prayer, and they returned to sobriety.” Tiridates then pleaded for Gregory’s forgiveness, and the king and his whole court repented of their sin and confessed faith in Christ.

Assessing Gregory’s Legacy

Scholars disagree over how much Agathangelos’s history can be taken at face-value. After all, he wrote his book in 460 (Tiridates is believed by Armenians to have converted in 301), and much of his story has elements of hagiography that lead one to wonder whether the events ever happened. But even skeptics acknowledge that Gregory was a real person with considerable ecclesiastical influence in Armenia—the signature of his son and successor Aristakes can be found among those ratifying the Council of Nicaea in 325. And even if we can document little about the man, his pre-eminence among Armenia’s heroes of the faith is unassailable.

Niyə? First, Gregory persuaded the king to build a string of churches across Armenia, beginning with Holy Etchmiadzin— according to some scholars the oldest cathedral site in the world and an important pilgrimage site for all Armenians. The seat of the Armenian church would pass to other cities, but Gregory “established” Christianity in Armenia via this church.

Gregory also introduced Christian liturgy to Armenia. These rites consisted of psalmody, scriptural readings, and prayers recited in Greek or Syriac. After Mesrop Mashtots invented an Armenian alphabet at the beginning of the fifth century, both the Bible and the liturgy were translated into the Armenian language.

Most importantly, Gregory set in motion the mass conversion of Armenia to Christianity. According to Agathangelos, the king ordered all pagan shrines to be torn down, and Gregory proceeded to baptize more than 190,000 people into the new faith. Whether the nation converted as quickly as Agathangelos implies is difficult to discern. Certainly by the fifth century, Armenia was well on its way to becoming a “Christian” nation.

Armenia is an ancient—if not the oldest—model for what we now call Christendom. Church historian Kenneth Scott Latourette notes that the Armenian church “was an instance of what was to be seen again and again, a group adoption of the Christian faith engineered by the accepted leaders and issuing in an ecclesiastical structure which became identified with a particular people, state, or nation.”

Certainly the Roman Empire is a prime example of this, but Armenia is at least as old, and perhaps a more impressive example given the invasions and persecution it endured at the hands of the Turks (and before them, Arabs and Persians). Indeed even Byzantium attempted to bring Armenia within its orbit, but the nation resisted, arguing that its apostolic origins were on par with Rome.

So lest you assume Rome is our first example of Christendom, think again. Long may Armenia’s church endure. CH

By Steven Gertz

[Christian History originally published this article in Christian History Issue #85 in 2005]


Armenia Churches

One of Armenia’s nicknames is the “land of churches.” The country has over 4000 churches and monasteries. It is the home of the oldest cathedral in the world, Echimiazin Armenian Apostolic Church.

There’s also the Zvartnots Ruins, which UNESCO has listed as a heritage site. It was the first circular three-story church. It lasted only three centuries before an earthquake destroyed it.

Armenians later learned to build more stable rectangular-based churches. The new structures could better withstand the shaking of the earth.


What Do We Know About the Ancient Armenian Version of the Bible?

EDWARD D. ANDREWS (AS in Criminal Justice, BS in Religion, MA in Biblical Studies, and MDiv in Theology) is CEO and President of Christian Publishing House. He has authored over 140 books. Andrews, Yenilənmiş Amerika Standart Versiyasının (UASV) Baş Tərcüməçisidir.

As a brief overview of versions, we have the Syriac versions (an Aramaic dialect) from the second century onward, the Latin versions with the Old Latin from the latter part of the second century onward. Eusebius Hieronymus, otherwise known as Jerome gave us a revision of the Old Latin version in 383 C.E. By the third century, the first translation of the Greek NT was published in Coptic. The Gothic version was produced during the fourth century. The Armenian version of the Bible dates from the fifth century and was likely made from both the Greek and Syriac texts. The Georgian version was finished at the end of the sixth century, which exhibited Greek influence, but it had an Armenian and Syriac source. The Ethiopic version was produced about the fourth or fifth century. There are various old Arabic versions. Translations of parts of the Bible into Arabic were produced about the seventh century, but the earliest evidence is that of a version made in Spain in 724. The Slavonic version was produced in the ninth century by the two brothers, Cyril and Methodius. Keep in mind, most scholars would argue that the Syriac versions and the Latin versions are generally speaking the most important when it comes to textual studies.

The Armenian Version of the Bible designated by (arm) dates from the early fifth century C.E., which includes all of the New Testament and was likely, prepared from both Greek and Syriac texts. It is often called the “queen of the versions” and many regards it as both beautiful and accurate. The New Testament is a very literal translation, which, of course, is quite helpful to textual criticism.

The Armenian Bible is due to Saint Mesrob’s early-5th-century translation. The first monument of Armenian literature is the version of the Holy Scriptures. Isaac, says Moses of Chorene, made a translation of the Bible from the Syriac text about 411. This work must have been considered imperfect, for soon afterward John of Egheghiatz and Joseph of Baghin were sent to Edessa to translate the Scriptures. They journeyed as far as Constantinople and brought back with them authentic copies of the Greek text. With the help of other copies obtained from Alexandria, the Bible was translated again from the Greek according to the text of the Septuagint and Origen’s Hexapla. This version, now in use in the Armenian Church, was completed about 434.

The first sentence in Armenian written down by St. Mesrop after he invented the letters is said to be the opening line of Solomon’s Book of Proverbs:

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ:

Čanačʿel zimastutʿiwn ew zxrat, imanal zbans hančaroy.

“To know wisdom and instruction to perceive the words of understanding.”

Armenia claims the honor of being the first kingdom to accept Christianity as its official religion. The founder of Armenian Christianity was Gregory the Illuminator (ca. 257-331), an Armenian of royal lineage who had received Christian training at Caesarea in Cappadocia. Toward the end of the third century, he returned to his native land in order to undertake missionary work. Among his converts verts was Tiridates I, king of Armenia, who then sent out a herald to command all his subjects to adopt Christianity. Thus, by royal edict, Christianity was made the established religion of Armenia and was embraced by the populace through wholesale baptisms.

In his program of evangelism, Gregory was assisted by co-workers workers from various backgrounds-Armenians trained in Hellenistic culture as well as Armenians under Syrian influence. During this period, before the invention of the Armenian alphabet, hooks and documents existed only in Greek and Syriac, and their translation was left to oral interpretation. Consequently, it was through such cultural bridges that the Armenians received both Greek and Syriac Christianity, as well as the literature of both these peoples.

The earliest attempt to construct an Armenian alphabet was made by a certain Bishop Daniel. Since he was a Syrian, he probably ably took the Aramaic alphabet as a pattern. According to the historian Koriun, the alphabet was found to be unsuitable for representing the sounds of the Armenian language. The foundation of Armenian literature, including the translation of the Bible, dates from the early part of the fifth century. The chief promoters of this cultural development were the catholicos (primate) of the Armenian Church, Sahak (ca. 350-439), a descendent of Gregory the Illuminator, and Sahak’s friend and helper, Mesrop (Mesrob or Mashtotz, ca. 361-439), who had exchanged a military career for the life of a monk, missionary, and teacher.

At length and with the help of a Greek hermit and calligrapher, Rufanos of Samosata, about A.D. 406 Mesrop succeeded in producing ing an Armenian alphabet of thirty-six letters, twenty letters coming ing directly from Greek, twelve others being formed according to a Greek model, and four being taken from Syriac.

After creating the Armenian alphabet, Mesrop gathered about him a band of keen scholars. Sending some of them to Edessa, to Constantinople, and as far as Rome in search of manuscripts of the Scriptures and of ecclesiastical and secular writers, he inaugurated a program of translation that enriched and consolidated Armenian culture. The first book of the Bible that Mesrop translated was the Book of Proverbs, which was followed by the New Testament. With the help of Sahak and perhaps other translators, the rest of the Old Testament was finished about 410-14.

Among noteworthy features of the Armenian version of the Bible was the inclusion of certain books that elsewhere came to be regarded as apocryphal. The Old Testament included the History of Joseph and Asenath and the Testaments of the Twelve Patriarchs, and the New Testament included the Epistle of the Corinthians to Paul and a Third Epistle of Paul to the Corinthians.

Many other uncanonical writings of the Old Testament are preserved served in Armenian manuscripts. These include The Book of Adam, The History of Moses, The Deaths of the Prophets, Concerning King Solomon, mon, A Short History of the Prophet Elias, Concerning the Prophet Jeremiah, The Vision of Enoch the Just, and The Third Book of Esdras (being chapters 3-14 of Second Esdras in the Apocrypha of the King James Version and including in chapter 7 the lost section of verses 36 to 105). – Bruce Metzger. The Bible in Translation : Ancient and English Versions (p. 40-41).

Isaac or Sahak of Armenia (354–439) was the Patriarch of the Armenian Apostolic Church. Even though Sahak had been abandoned as an orphan at an early age, he still managed to come away with an exceptional literary education in Constantinople, especially in the Eastern languages. Around the time that Sahak was elected as the Patriarch of the Armenian Apostolic Church, the Armenians were suffering serious difficult times. In 387, Armenia had been divided between the Byzantine Empire and Persia. On the Byzantine side, Armenians were not allowed to use the Syriac language, which had to be replaced with the Greek language. This greatly affected their worship, as well as Hellenizing the Armenians in the Byzantine territory. On the Persian side, the Armenians were prohibited from using Greek, with Syriac being the chosen language. This could have greatly influenced the culture of the Armenians, removing their national unity. Sahak sponsored Saint Mesrop (c. 362-440), an Armenian linguist, who invented the Armenian alphabet (c. 405). After that, Mesrop began to translate the Christian Bible. This was a monumental step in strengthening the Armenian national identity.

The Armenian version has a record number of copies, at 1,244 cataloged by Rhodes (with hundreds more in the Soviet Union). It is an accurate and literal rendering of the Greek New Testament. Over one hundred of the Armenian manuscripts stop at verse 8 at the end of Mark chapter 16. “One copy of the Armenian Gospels, dated to A.D. 989, says that the last twelve verses of Mark 16 were added by “the presbyter Ariston” (who is mentioned by Papias in the early second century as one of the disciples of the Lord).” [1]

Original Greek Writings and Early Copies

Early Papyri100-175 C.E. (P 4/64/67 P 32 P 46 P 52 P 66 + P 75+ P77/103 P 87 P 90 P 98 P 109 P 118 P 137 P 104

175-250 C.E. P 8 P 9 P 12 P 15 P 16 P 17 P 18 P 19 P 24 P 28 P 37 P 50 P 51 P 53 P 70 P 78 P 80 P 86 P 88 P 89 P 91 P 92 P 114 P 119 P 120 P 129 P 131 P 132 P 134

250-300 C.E. P 3 P 6 P 7 P 10 P 21 P 54 P 62 P 81 P 93 P 94 P 102 P 112 P 117 P 122 P 123 P 127 P 130 P 139

Ancient Versions

Syriac Versions—Curetonian, Philoxenian, Harclean,
Old Latin
Palestinian, Sinaitic, Peshitta
Coptic Versions
Gothic Version
Armenian Version
Georgian Version
Ethipic Version

Early Greek Uncial MSS.—Vatican 1209 (B), Sinaitic (א), Alexandrine (A), Ephraemi Syri rescriptus (C), Bezae (D), etc.

Latin Vulgate
Sixtine and Clementine Revised Latin Texts

Greek Cursive MSS.

Fam. 1. Early in the twentieth century, family of witnesses that includes manuscripts 1, 118, 131, and 209
Fam. 13. 13, 69, 124, 230, 346, 543, 788, 826, 983, 1689, and 1709). They were copied between the eleventh and fifteenth centuries
XANIM. 28. Eleventh cenrury
XANIM. 33. Ninth century
XANIM. 61. 16th century
XANIM. 69. 15 -ci əsr
XANIM. 81. 1044 C.E.
XANIM. 157. 1122 C.E.
THOUSANDS MORE ….

Critical Texts

[1516] Erasmus Text
[1522] Textus Receptus
[1550] Stephanus Text

[1774–1775] Griesbach Greek New Testament
[1881] Westcott and Hort Greek New Testament
[1943–1977] Bover Greek New Testament – 5th edition
[1933–1984] Merk Greek New Testament – 10th edition
[1898–2012] Nestle-Aland Greek New Testament – 28th edition
[1966–2015] United Bible Societies Greek New Testament – 5th edition

English Translations

The Wycliffite Bible (1382 1388)
Tyndale and the First Printed English New Testament (1526)
Coverdale and the First Complete Printed Bible in English (1535)
Matthew’s Bible (1537)
Taverner’s Bible (1539)
The Great Bible (1539)
Edmund Becke’s Bibles (1549 1551)
The Geneva Bible (1560)
The Bishops’ Bible (1568)
The Rheims-Douay Bible (1582-1610)
The King James Bible (1611) – Revision of Early English Translations

Between the King James Bible and the Revised Version

Edward Harwood’s New Testament (1768)
Charles Thomson’s Bible (1808)
Noah Webster’s Bible (1833)
Julia E. Smith’s Bible (1876)
The British Revised Version (1881-85)
American can Standard Version (1901)

Early Modern English Versions

The Twentieth Century New Testament (1901 1904)
Weymouth’s New Testament in Modern Speech (1903)
Moffatt’s Translation of the Bible (1913 1924-25) 25)
Smith and Goodspeed’s American Translation (1923 1927)
The Revised Standard Version (1952)
The Jerusalem Bible (1966)
The New American Bible (1970)
The New English Bible (1970)
The New International Version (1978)
Jewish Translations 142 Translations Sponsored by the Jewish Publication Society (1917 1985)
Heinz W. Cassirer’s New Testament (1989)
David H. Stern’s Complete Jewish Bible (1998)
The Lexham English Bible (2012)

Revision after Revision

The New American Standard Bible (1971 updated ed. 1995, 2020)
The New Jerusalem Bible (1985)
Revised New Testament, New American Bible (1986)
The Revised English Bible (1989)
The New Revised Standard Version (1990)
The English Standard Version (2001)
The Christian Standard Bible (2017)

[1] Paul D. Wegner, A Student’s Guide to Textual Criticism of the Bible: Its History, Methods & Results (Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 2006), 281.

(Wegner 2006, p. 271) Location of the Origins of the Versions

Please Help Us Keep These Thousands of Blog Posts Growing and Free for All


The Church of Armenia

Formerly Armenian Patriarch of Constantinople (Istanbul)

History of Armenian Bible

Armenia was in large measure Christianized by Gregory Lousavorich ("the Illuminator": consecrated 302 AD died 332), but, as Armenian had not been reduced to writing, the Scriptures used to be read in some places in Greek, in others in Syriac, and translated orally to the people. A knowledge of these tongues and the training of teachers were kept up by the schools which Gregory and King Tiridates had established at the capital Vagharshapat and elsewhere. As far as there was any Christianity in Armenia before Gregory's time, it had been almost exclusively under Syrian influence, from Edessa and Samosata. Gregory introduced Greek influence and culture, though maintaining bonds of union with Syria also.

When King Sapor of Persia became master of Armenia (378 AD), he not only persecuted the Christians most cruelly, but also, for political reasons, endeavored to prevent Armenia from all contact with the Byzantine world. Hence his viceroy, the renegade Armenian Merouzhan, closed the schools, proscribed Greek learning, and burnt all Greek books, especially the Scriptures. Syriac books were spared, just as in Persia itself but in many cases the clergy were unable to interpret them to their people. Persecution had not crushed out Christianity, but there was danger lest it should perish through want of the Word of God. Several attempts were made to translate the Bible into Armenian. In 397 the celebrated Mesrob Mashtots and Isaac (Sachak) the Catholicos resolved to translate the Bible. Mesrob had been a court secretary, and as such was well acquainted with Pahlavi, Syriac and Greek, in which three languages the royal edicts were then published. Isaac had been born at Constantinople and educated there and at Caesarea. Hence he too was a good Greek scholar, besides being versed in Syriac and Pahlavi, which latter was then the court language in Armenia. But none of these three alphabets was suited to express the sounds of the Armenian tongue, and hence, an alphabet had to be devised for it.

A council of the nobility, bishops and leading clergy was held at Vagharshapat in 402, King Vramshapouch being present, and this council requested Isaac to translate the Scriptures into the vernacular. By 406, Mesrob had succeeded in inventing an alphabet--practically the one still in use--principally by modifying the Greek and the Pahlavi characters, though some think the Palmyrene alphabet had influence. He and two of his pupils at Samosata began by translating the Book of Proverbs, and then the New Testament, from the Greek Meanwhile, being unable to find a single Greek manuscript in the country, Isaac translated the church lessons from the Peshitta Syriac, and published this version in 411. He sent two of his pupils to Constantinople for copies of the Greek Bible. These men were present at the Council of Ephesus, 431 AD. Probably Theodoret (De Cura Graec. Affect., I, 5) learned from them what he says about the existence of the Bible in Armenian. Isaac's messengers brought him copies of the Greek Bible from the Imperial Library at Constantinople--doubtless some of those prepared by Eusebius at Constantine's command. Mesrob Mashtots and Isaac, with their assistants, finished and published the Armenian (ancient) version of the whole Bible in 436. La Croze is justified in styling it Queen of versions Unfortunately the Old Testament was rendered (as we have said) from the Septuagint, not from the Hebrew. But the Apocrypha was not translated, only "the 22 Books" of the Old Testament, as Moses of Khorene informs us. This was due to the influence of the Peshitta Old Testament.

Not till the 8th century was the Apocrypha rendered into Armenian: it was not read in Armenian churches until the 12th. Theodotion's version of Daniel was translated, instead of the very inaccurate Septuagint. The Alexandrine text was generally followed but not always.

In the 6th century the Armenian version is said to have been revised so as to agree with the Peshitta. Hence, probably in Mt 28:18 the King James Version, the passage, "As my Father hath sent me, even so send I you," is inserted as in the Peshitta, though it occurs also in its proper place ( Joh 20:21 ). It reads "Jesus Barabbas" in Mt 27:16,17 --a reading which Origen found "in very ancient manuscripts." It contains Lu 22:43,44 . As is well known, in the Etschmiadzin manuscript of 986 AD, over Mr 16:9-20 , are inserted the words, "of Ariston the presbyter" but Nestle (Text. Criticism of the Greek New Testament, Plate IX, etc.) and others omit to notice that these words are by a different and a later hand, and are merely an unauthorized remark of no great value.

Results of Circulation:

Mesrob's version was soon widely circulated and became the one great national book. Lazarus Pharpetsi, a contemporary Armenian historian, says he is justified in describing the spiritual results by quoting Isaiah and saying that the whole land of Armenia was thereby "filled with the knowledge of the Lord as the waters cover the sea." But for it, both church and nation would have perished in the terrible persecutions which have now lasted, with intervals, for more than a millennium and a half.

This version was first printed somewhat late: the Psalter at Rome in 1565, the Bible by Bishop Oskan of Erivan at Amsterdam in 1666, from a very defective MS other editions at Constantinople in 1705, Venice in 1733. Dr. Zohrab's edition of the New Testament in 1789 was far better. A critical edition was printed at Venice in 1805, another at Serampore in 1817. The Old Testament (with the readings of the Hebrew text at the foot of the page) appeared at Constantinople in 1892 ff.

Modern Armenian Versions.

There are two great literary dialects of modern Armenian, in which it was necessary to publish the Bible, since the ancient Armenian (called Grapar, or "written") is no longer generally understood. The American missionaries have taken the lead in translating Holy Scripture into both.

The first version of the New Testament into Ararat Armenian, by Dittrich, was published by the British and Foreign Bible Society at Moscow in 1835 the Psalter in 1844 the rest of the Old Testament much later. There is an excellent edition, published at Constantinople in 1896.

A version of the New Testament into Constantinopolitan Armenian, by Dr. Zohrab, was published at Paris in 1825 by the British and Foreign Bible Society. This version was made from the Ancient Armenian. A revised edition, by Adger, appeared at Smyrna in 1842. In 1846 the American missionaries there published a version of the Old Testament. The American Bible Society have since published revised editions of this version.


Videoya baxın: Bəxtiyar Turabov - Ərəb əlifbası 17